Kod QR grawerowany laserem — jak zrobić, żeby czytał go każdy telefon

Jak zbudowany jest kod QR

Kod QR opracowała japońska firma Denso Wave, a jego budowę opisuje norma ISO/IEC 18004. Kod składa się z kwadratowych modułów — ciemnych i jasnych kratek. Ich liczba zależy od wersji: wersja 1 ma 21 × 21 modułów, każda kolejna o 4 więcej na bok, wersja 40 — 177 × 177. Im więcej treści i im wyższa korekcja błędów, tym wyższa wersja.

Trzy duże kwadraty w rogach to wzorce pozycjonujące — dzięki nim czytnik znajduje kod i czyta go pod dowolnym kątem. Mniejszy kwadrat w prawym dolnym rogu (od wersji 2) pomaga wyprostować obraz, a naprzemienne linie między wzorcami wyznaczają siatkę. Wokół kodu norma wymaga strefy ciszy: 4 moduły pustego tła z każdej strony. Na zawieszce ze sklejki oznacza to, że od kodu do krawędzi płytki, otworu na sznurek czy napisu ma zostać gładkie drewno — co najmniej cztery kratki.

Wielkość kratki a plamka lasera

Laser nie wypala idealnego kwadratu, tylko plamkę: w CO₂ zwykle ok. 0,1–0,25 mm, w diodzie mniejszą (xTool podaje dla D1 Pro 0,08 × 0,06 mm). Żeby kratka wyszła jako czytelny kwadrat, moduł musi być od plamki kilka razy większy. Denso Wave radzi przy druku, żeby na jeden moduł przypadały co najmniej 4 punkty drukarki — przy laserze przyjmij podobną zasadę: moduł ≥ 4–5 plamek. Przy plamce 0,2 mm nie schodź poniżej ok. 1 mm na moduł; przy diodzie 0,5 mm bywa w porządku, ale na drewnie słoje i przypalenia działają na niekorzyść, więc większa kratka zawsze czyta się pewniej.

Druga pułapka to przyrost punktu. Wypalone pole jest większe niż w pliku — plamka wychodzi poza krawędź, a drewno ciemnieje też obok śladu. Ciemne moduły rosną, jasne maleją i kod traci równowagę między czernią a bielą. Przy kratce 1 mm i plamce 0,2 mm jasne pole między dwoma ciemnymi kurczy się do ok. 0,8 mm. Dwie rady:

• Zmniejsz ciemne pola w pliku o połowę plamki z każdej strony (kompensacja) — po wypaleniu wrócą do właściwego wymiaru. Niektóre generatory robią to same.
• Nie przesadzaj z mocą. Kod QR nie musi być głęboki — ma być kontrastowy. Mniejsza moc i większa prędkość dają mniejszy przyrost i mniej brązowej mgiełki wokół modułów. Nastawy do graweru dobierasz tak samo jak w poradniku o grawerowaniu drewna.

Krótszy link = większa kratka

Wielkość modułu przy zadanym boku kodu wynika z prostego dzielenia: bok ÷ (liczba modułów + 8 na strefę ciszy). Jedyne, na co masz wpływ, to liczba modułów — czyli długość treści.

Adres w stylu https://www.sklep.pl/produkty/12345?utm_source=qr&utm_medium=print to 75 znaków i wersja 5 (37 × 37). Ten sam link po skróceniu do 25 znaków mieści się w wersji 2 (25 × 25): przy boku 30 mm moduł rośnie z 0,67 do 0,91 mm. Co pomaga:

• Skracarka adresów albo własne krótkie przekierowanie (sklep.pl/q1). Dodatkowy plus: link można później zmienić bez wymiany tabliczki.
• Bez parametrów śledzących w adresie, bez www, jeśli strona działa bez niego.
• Wizytówka vCard z nazwiskiem, firmą, telefonem, e-mailem i stroną to łatwo ponad 150 znaków — wersja 9 (53 × 53) i przy boku 30 mm moduł ma pół milimetra. Na drewnie zrób taki kod większy (50–60 mm) albo wstaw tylko link do strony z danymi.

Korekcja błędów i logo

Kod QR ma wbudowaną korekcję błędów w czterech poziomach: L odtwarza ok. 7% uszkodzonych danych, M — 15%, Q — 25%, H — 30%. Wyższy poziom to więcej modułów (ten sam adres przy L mieści się w wersji 2, przy H potrzebuje wersji 3), ale większa odporność na rysy, słoje i nierówne wypalenie. Do graweru rozsądny start to M albo Q.

Logo na środku kodu działa właśnie dzięki korekcji: zasłonięte moduły czytnik odtwarza z nadmiarowych danych. Zasady: korekcja H, logo zajmuje wyraźnie mniej niż te 30% pola (zostaw zapas na uszkodzenia od wypalenia), nigdy nie zasłania wzorców w rogach. I zawsze test odczytu — z logo i bez.

Kontrast: jasny i ciemny materiał

Czytnik szuka ciemnych modułów na jasnym tle. Na jasnej sklejce (brzoza, topola), klonie czy jasnym korku wypalasz ciemne moduły — jak w pliku. Na ciemnych materiałach ślad lasera jest jasny: na łupku szary, na anodowanym aluminium biały (laser zdejmuje barwnik), na czarnym akrylu matowo-szary. Tam trzeba wypalić tło, a moduły zostawić ciemne — kod w negatywie, razem ze strefą ciszy. Większość telefonów czyta odwrócone kody, ale niektóre starsze czytniki w aplikacjach mają z tym kłopot — to kolejny powód, żeby testować. Więcej o jasnym śladzie na ciemnych materiałach w poradniku o grawerze poza drewnem.

Materiały, które psują kontrast: sosna i inne drewna z wyraźnymi słojami (ciemny słój wygląda jak moduł), mocno czerwone i brązowe gatunki (mały kontrast ze śladem), błyszczące powierzchnie (odbłysk w aparacie). Grawer przez taśmę maskującą albo lekkie szlifowanie po wypaleniu usuwa brązową mgiełkę między modułami i wyraźnie poprawia odczyt.

Wypełnienie, nie kontur

Moduły wypalasz grawerem rastrowym (w LightBurnie tryb „Fill”) — każdy ciemny moduł to wypełnione pole. Sam kontur („Line”) daje cienkie obrysy kwadracików, których czytnik nie uzna za ciemne pola. Interwał linii ustaw tak, żeby pole było jednolite, bez jasnych pasków, a zbyt gęsty raster to tylko dłuższy czas i głębszy ślad. Jeśli program generuje kod jako wektory, połączone moduły powinny być jednym obrysem — inaczej laser wypali krawędzie podwójnie.

LightBurn ma własny generator: do wersji 1.6 „Tools → Create QR Code”, od 1.7 „Create Bar Code”, z treścią zwykłą, Wi-Fi i wizytówką oraz suwakiem korekcji błędów. Zmniejszenie modułów pod plamkę i negatyw trzeba tam zrobić samemu.

Co wpisać: link, Wi-Fi, wizytówka, telefon

Telefon rozpoznaje rodzaj treści po jej formacie. Najczęstsze w pracowni:

Hasło Wi-Fi i nazwisko w vCard zawierają znaki specjalne (;, :, ,), które w tych formatach trzeba poprzedzić ukośnikiem — generator zwykle robi to sam, ale po wpisaniu ręcznie sprawdź odczyt. Polskie znaki w kodzie są w porządku, jeśli generator koduje treść jako UTF-8.

Test odczytu przed serią

1. Wypal próbkę na skrawku tej samej płyty, z tymi samymi nastawami, w docelowej wielkości.
2. Zeskanuj kilkoma telefonami — aparatem systemowym i aplikacją, iPhonem i Androidem — z odległości, z jakiej będzie czytany klient. Popularna reguła praktyczna: odległość odczytu to ok. 10 boków kodu, więc kod 30 mm czyta się wygodnie z 30 cm; poniżej 2 cm telefonom bywa trudno.
3. Sprawdź w słabym świetle i pod kątem — na błyszczącym lakierze odbłysk potrafi zasłonić wzorzec w rogu.
4. Porównaj treść: literówka w adresie to seria tabliczek do kosza.
5. Jeśli kod nie czyta się pewnie: większa kratka (krótsza treść albo większy bok), mniejsza moc, wyższa korekcja — w tej kolejności.

W Laser MTS kod QR robi moduł Kod QR do graweru: wpisujesz link, Wi-Fi, wizytówkę albo telefon, podajesz bok kodu, a program dobiera kratki pod plamkę Twojego lasera z kompensacją, na ciemnym materiale przygotowuje negatyw, pozwala wstawić logo na środek i sprawdza odczyt jeszcze przed cięciem — tak, jak zobaczy go telefon po wypaleniu. Kod możesz od razu osadzić w tabliczce albo zawieszce z otworem i pobrać jako SVG, DXF lub projekt LightBurna z warstwami.