Plik do cięcia laserem — 8 najczęstszych błędów i jak je naprawić

Objaw → przyczyna → naprawa

Znajdź to, co widzisz na maszynie albo w podglądzie — szczegóły są niżej.

1. Zła skala — element za mały albo za duży

Plik SVG nie zawsze mówi, w jakich jednostkach jest narysowany. Szerokość w milimetrach (width="100mm") jest jednoznaczna. Gorzej z „pikselami” — program lasera musi przyjąć, ile ich ma cal, a programy graficzne liczą to różnie:

• Illustrator zapisuje wymiary w punktach (72 na cal), często oznaczonych jako piksele. Program, który przyjmuje 96 pikseli na cal, wczyta element w 75% wielkości.
• Inkscape do wersji 0.91 liczył 90 pikseli na cal, nowsze wersje — 96. Stary plik wychodzi w 93,75%: na 100 mm brakuje ok. 6 mm, więc łatwo to przeoczyć.
• DXF może mieć jednostki w nagłówku, ale wiele programów ich nie zapisuje. Cale wczytane jako milimetry dają element 25,4 razy mniejszy (100 mm → 3,9 mm), a milimetry wczytane jako cale — 25,4 razy większy.

Stosunek wymiaru, który wyszedł, do oczekiwanego od razu podpowiada przyczynę:

Naprawa: ustaw w programie graficznym jednostki dokumentu na milimetry (w Inkscapie: Plik → Właściwości dokumentu) i zapisz plik jeszcze raz. Jeśli nie masz pliku źródłowego, przeskaluj element w programie lasera o wartość z tabeli.

2. Otwarte kontury — element nie wypada

Objaw: element trzyma się arkusza na niedociętym kawałku. Czasem program lasera nie chce też wypełnić kształtu grawerem ani odsunąć linii (offset), bo nie wie, co jest w środku.

Przyczyna: kontur wygląda na zamknięty, ale ma przerwę — czasem 0,01 mm, niewidoczną przy żadnym powiększeniu. Najczęściej to niepołączone węzły końcowe albo DXF z programu CAD, w którym prostokąt to cztery osobne odcinki, a zaokrąglenie — osobny łuk. Taki kontur tnie się kawałkami, z postojem na każdym końcu, co zostawia ciemne kropki.

Naprawa: połącz węzły końcowe. W Inkscapie: narzędzie węzłów (N), zaznacz oba końce i połącz je (Shift+J). W Illustratorze: Object → Path → Join (Ctrl+J). W LightBurnie kawałki, których końce się stykają, połączy polecenie Auto-Join z menu Edit. W CAD-zie połącz odcinki i łuki w jedną zamkniętą polilinię jeszcze przed eksportem.

3. Tekst nie zamieniony na krzywe

Objaw: w programie lasera napis zniknął, ma inną czcionkę albo inny rozmiar.

Przyczyna: SVG i DXF przechowują napis jako tekst z nazwą czcionki, nie jako kształt liter. Jeśli komputer nie ma tej czcionki, program podstawia inną — z innymi literami i innym wymiarem. Część programów laserowych tekstu z SVG w ogóle nie importuje.

Naprawa: przed zapisem zamień napis na krzywe: w Inkscapie Ścieżka → Obiekt w ścieżkę (Shift+Ctrl+C), w Illustratorze Type → Create Outlines (Shift+Ctrl+O). Zachowaj kopię z edytowalnym tekstem do poprawek. Jeśli napis ma być wycięty na wylot, pamiętaj, że środki „O”, „A” czy „e” wypadną — potrzebna jest czcionka z mostkami albo grawer.

4. Podwójne i nakładające się linie

Objaw: na części obrysu szczelina jest szersza i ciemniejsza, a w podglądzie ścieżki głowica wraca po tej samej linii.

Przyczyna: dwie linie leżą jedna na drugiej i na ekranie wyglądają jak jedna. Zwykle to kształt wklejony w to samo miejsce (w Inkscapie Ctrl+D tworzy duplikat dokładnie na oryginale), wspólna krawędź sąsiednich elementów narysowanych jako osobne prostokąty, zapomniane linie pomocnicze albo DXF z tym samym odcinkiem na dwóch warstwach. Każde przejście wypala szczelinę jeszcze raz — więcej o ciemnych krawędziach piszemy we wpisie Przypalenia przy cięciu laserem.

Naprawa: usuń duplikaty — całe zdublowane kształty usunie w LightBurnie polecenie Delete Duplicates z menu Edit. Wspólną krawędź sąsiednich elementów można też świadomie ciąć tylko raz; ma to swoje plusy i ryzyka, które opisujemy we wpisie Nesting — układanie elementów na arkuszu.

5. Klony, symbole i obiekty ukryte

Objaw: w programie lasera brakuje części elementów, powtórzony kształt stoi w złym miejscu albo laser tnie coś, czego w podglądzie nie było widać.

Przyczyna: klon (w Inkscapie Alt+D) i symbol (w Illustratorze) to w pliku nie kształt, tylko odnośnik „narysuj tu tamten obiekt”. Jedne programy laserowe go pomijają, inne wstawiają bez obrotu czy skali; w DXF tak samo działają bloki. Ukryte warstwy, obiekty poza obszarem roboczym i linie bez koloru nadal są w pliku — jedne programy je pomijają, inne importują i tną.

Naprawa: rozłącz klony (Inkscape: Shift+Alt+D, Illustrator: Break Link to Symbol w panelu Symbole), usuń ukryte warstwy i wszystko spoza obszaru roboczego. Najprościej trzymać osobny plik „do lasera” tylko z tym, co ma zostać wycięte albo wygrawerowane.

6. Detale mniejsze niż rez

Objaw: cienkie mostki pękają albo się przepalają, drobne otwory zamieniają się w przypaloną kropkę, a małe wycięte litery łamią się przy wyjmowaniu.

Przyczyna: szczelina po laserze, czyli rez, ma zwykle od 0,1 do 0,3 mm — zależnie od maszyny, soczewki i materiału. Środek wiązki idzie po linii z pliku, więc po obu jej stronach znika po połowie rezu. Element szeroki na 0,3 mm przy rezie 0,2 mm zostaje z 0,1 mm drewna. Do tego dochodzi ciepło: dwie linie cięcia blisko siebie przypalają to, co jest między nimi.

Naprawa:

• Zmierz rez swojej maszyny na swoim materiale — jak, opisujemy we wpisie Test materiału do lasera.
• Mostki projektuj z zapasem. W sklejce 3 mm element węższy niż ok. 1 mm jest już bardzo kruchy, choć dużo zależy od gatunku i kierunku włókien — sprawdź na próbce.
• Drobne napisy i ozdobniki graweruj zamiast wycinać.
• Otwór pod śrubę czy kołek wytnij najpierw na próbce i zmierz — rez go powiększy.

7. Kolory warstw

Objaw: grawer przecięty na wylot, część linii przejechana z niewłaściwą mocą, a po imporcie jest więcej warstw, niż planowałeś — albo wszystko trafiło na jedną.

Przyczyna: program lasera przypisuje linie do warstw, czyli operacji, po kolorze — więc jeden kolor musi oznaczać jedną operację. Kłopoty robią:

• prawie identyczne odcienie, np. #FF0000 i #FE0000 — na ekranie ta sama czerwień, w programie lasera mogą trafić na dwie warstwy, z których jedna ma domyślne ustawienia;
• dokument w trybie CMYK, w którym czysta czerwień po zapisie ma nieco inny odcień;
• grawer i cięcie w tym samym kolorze;
• kształt z samym wypełnieniem, bez obrysu — część programów potraktuje go inaczej, niż się spodziewasz.

Naprawa: ustal jedną konwencję w pracowni, np. czerwony #FF0000 — cięcie, czarny #000000 — grawer, niebieski #0000FF — znakowanie linią. Kolory wpisuj numerem, nie „na oko” z palety. Po imporcie policz warstwy: ile operacji, tyle warstw.

8. Obraz zamiast wektora

Objaw: laser graweruje prostokąt z obrazkiem zamiast ciąć po obrysie, a po powiększeniu widać piksele.

Przyczyna: SVG i PDF mogą zawierać zwykły obraz PNG albo JPG — plik jest wtedy tylko „opakowaniem”. Tak wyglądają pliki z edytorów zdjęć i internetowych narzędzi graficznych, a nierzadko też „logo.svg” od klienta. Rozszerzenie nie mówi, czy w środku są linie.

Naprawa: zwektoryzuj obraz, czyli zamień go na kontury. Jak zrobić to dobrze, opisujemy we wpisie Wektoryzacja obrazu do cięcia laserem; w przeglądarce zrobi to darmowy Wektoryzator Laser MTS. Obraz, który ma zostać wygrawerowany, możesz zostawić — przypisz go tylko do warstwy graweru.

Kontrola przed cięciem — pięć minut

1. Wymiar. Zmierz jeden znany wymiar po imporcie. Coś się nie zgadza — sprawdź tabelę skali wyżej.
2. Warstwy. Tyle warstw, ile operacji: cięcie, grawer, znakowanie.
3. Podgląd ścieżki (w LightBurnie okno Preview): głowica nie wraca po tych samych liniach i nie jedzie tam, gdzie nic nie widać.
4. Tekst, klony, ukryte obiekty. Tekst zamieniony na krzywe, klony rozłączone, ukryte warstwy usunięte.
5. Pierwsza sztuka na skrawku, zanim puścisz całą serię.

Przy plikach od klientów trzeba to sprawdzać przy każdym zleceniu. Auto-Preflight w Laser MTS robi to przed cięciem: pokazuje wykryte jednostki i rzeczywisty wymiar w milimetrach, a na podglądzie zaznacza otwarte kontury, podwójne linie, tekst, klony, obrazy, ukryte obiekty, złe kolory i za małe elementy. Domknięcie konturu, usunięcie duplikatu czy rozwinięcie klonów to jeden przycisk; tekst i obrazy tylko wskazuje, bo o nich decydujesz Ty. Poprawiony plik zapiszesz jako SVG, DXF albo projekt LightBurna.