Pudełko ze sklejki na łączenia palczaste — jak je zaprojektować, żeby pasowało

Jak działa łączenie palczaste

Na krawędzi każdej ścianki na przemian zostaje palec i wycięcie. Palec ma długość równą grubości płyty, więc po złożeniu jego czoło leży równo z powierzchnią sąsiedniej ścianki. W rogu spotykają się dwie krawędzie: tam, gdzie jedna ścianka ma palec, druga musi mieć wycięcie. Dno łączy się ze ściankami tak samo — albo grzebieniem na krawędzi, albo palcami wsuwanymi od góry w zamknięte otwory wycięte w dnie z zapasem od brzegu (ścianki stoją wtedy na dnie, nie obok niego).

Cała precyzja takiego pudełka siedzi w trzech liczbach: grubości płyty, rezie i szerokości palca. Dwie pierwsze mierzysz, trzecią wybierasz.

Krok 1: grubość rzeczywista, nie nominalna

Długość palca i szerokość wycięć pod dno czy przegródki program liczy z grubości, którą wpiszesz. Norma EN 315 dopuszcza dla sklejki szlifowanej o grubości do 3 mm odchyłkę ±0,2 mm, a dla nieszlifowanej od −0,2 do +0,4 mm — czyli „trójka” może mieć legalnie od 2,8 do 3,4 mm. W praktyce dwie partie od tego samego dostawcy potrafią różnić się o 0,3 mm, a to więcej niż rez, który za chwilę będziesz starannie kompensować.

Dlatego każdą nową partię zmierz suwmiarką w kilku miejscach arkusza (rogi i środek) i wpisz średnią. Jeśli w jednym arkuszu rozrzut przekracza ok. 0,2 mm, lepiej nie ciąć z niej pudełek z przegródkami. Więcej o tym, skąd biorą się różnice, we wpisie Sklejka do lasera.

Krok 2: rez i kompensacja

Laser nie tnie po linii, tylko wypala wokół niej szczelinę szerokości rezu — zwykle 0,1–0,3 mm, zależnie od maszyny, soczewki i materiału. Środek wiązki idzie po linii z pliku, więc materiał ubywa po połowie rezu z każdej strony. Dla palca (wypukłość) oznacza to zwężenie o cały rez, dla wycięcia (wklęsłość) — poszerzenie o cały rez.

Przy rezie 0,15 mm palec bez kompensacji jest o 0,15 mm węższy, a wycięcie o 0,15 mm szersze — razem 0,3 mm luzu. Tyle wystarczy, żeby pudełko „klekotało”. Kompensacja polega na odsunięciu linii o pół rezu na zewnątrz palców i do wewnątrz wycięć; po wypaleniu oba wymiary wracają do nominału. Generator pudełek robi to za Ciebie, jeśli wpiszesz rez. W LightBurnie służy do tego pole „Kerf Offset” w ustawieniach warstwy: dodatnia wartość odsuwa ścieżkę na zewnątrz zamkniętego kształtu, ujemna do wewnątrz, a sam rysunek zostaje bez zmian — to działa tylko na kształtach zamkniętych.

Rez zmierzysz w kilka minut paskiem z kawałkami albo grzebieniem szczelin — krok po kroku, z przykładem, opisujemy to we wpisie Jak zmierzyć rez lasera. Zmierz go na tej płycie, z której będziesz ciąć: ten sam laser daje inny rez na topoli i na brzozie.

Krok 3: szerokość palca

Szerokość palca to w dużej mierze kwestia wyglądu — na pasowanie wpływa niewiele. Są jednak granice:

• Nie węższy niż grubość płyty. Palec 3 mm w sklejce 3 mm to cienki ząbek, który w poprzek słojów okleiny łamie się przy pierwszym składaniu. Popularny generator boxes.py domyślnie robi palce o szerokości 2 × grubość, Generator pudełek Laser MTS proponuje 12 mm przy sklejce 3 mm — w obu wypadkach jesteś bezpiecznie powyżej granicy.
• Punkt wyjścia: 2–4 × grubość, czyli 6–12 mm przy „trójce”, 12–24 mm przy sklejce 6 mm. Mniejsze pudełka wyglądają lepiej z drobniejszym grzebieniem, duże skrzynki — z szerszym.
• Nieparzysta liczba odcinków. Krawędź wygląda symetrycznie, gdy zaczyna się i kończy tym samym — palcem albo wycięciem. Program dobiera więc szerokość tak, żeby na długości krawędzi zmieściła się nieparzysta liczba odcinków; wpisane 12 mm staje się np. 11,4 mm.
• Rogi. Przy dnie w jednym rogu spotykają się trzy płyty. Generator pilnuje, żeby skrajny odcinek przy narożniku był wycięciem na obu sąsiednich ściankach — wtedy otwory w dnie nie zbiegają się w rogu. Jeśli rysujesz pudełko ręcznie, sprawdź właśnie to miejsce.

Wieka: nakładane, wsuwane, na zawiasie

Wieko nakładane jest najprostsze i najbardziej wybaczające: wypustka ma celowy luz i nie zależy od rezu tak jak palce. Wsuwane sprawdza się w piórnikach i pudełkach na drobiazgi, ale wymaga równej płyty — wypaczony arkusz blokuje wieko w rowku. Zawias z kołkiem to najwięcej precyzji w jednym miejscu: średnica otworu po cięciu musi pasować do kołka, więc potraktuj go jak każdy inny otwór — próbka, pomiar, korekta.

Kierunek słojów i wygląd

Sklejka 3 mm ma zwykle trzy warstwy, a obie zewnętrzne biegną w tym samym kierunku. Wąski palec wycięty wzdłuż słojów okleiny ma włókna wzdłuż w dwóch warstwach z trzech, w poprzek — tylko w jednej, i to ten drugi pęka. Przy palcach szerokości 2 × grubość i więcej nie ma to już znaczenia dla wytrzymałości, ale ma dla wyglądu: cztery ścianki ze słojami w tę samą stronę wyglądają jak jedno pudełko, a nie jak cztery deseczki. W układzie do cięcia ustaw więc ścianki w jednej orientacji — przy nestingu oznacza to wyłączenie obrotów o 90°.

Na wcisk czy na klej

Najszybszy sposób, żeby trafić w pasowanie bez liczenia: grzebień pasowania. To rząd szczelin o szerokości grubość płyty ± kilka setnych milimetra — wkładasz w nie skrawek tej samej sklejki i patrzysz, która wchodzi tak, jak chcesz. Jak go wyciąć, opisujemy we wpisie o teście materiału.

Kolejność cięcia i składanie

1. Najpierw otwory i wycięcia, potem obrys. Ścianka trzymana jeszcze w arkuszu nie przesunie się, gdy laser tnie w niej otwory pod przegródki. W LightBurnie pilnuje tego opcja „Cut inner shapes first” w ustawieniach optymalizacji — domyślnie włączona, ale po imporcie cudzego pliku warto sprawdzić.
2. Taśma maskująca na okleinie od strony wiązki chroni przed osmaleniem wokół palców — więcej we wpisie o przypaleniach przy cięciu laserem.
3. Składaj od dna. Najpierw ścianki na dno, rogi dociśnij na końcu. Jeśli palec nie wchodzi, nie dobijaj — sprawdź, czy wycięcie nie ma w środku nieprzeciętej warstwy.

Typowe błędy i ich przyczyny

Ostatni punkt to klasyka: plik rysowany pod „trójkę” po przeskalowaniu w programie ma palce o złej długości, bo skalowanie zmienia wszystko naraz, a zmienić się ma tylko głębokość złączy. W Generatorze pudełek Laser MTS grubość i rez bierzesz z Biblioteki materiałów — zmierzone raz dla danej płyty i lasera — wybierasz wieko, przegródki, ażur albo napis, sprawdzasz złożenie w podglądzie 3D i pobierasz SVG, DXF, PDF albo projekt LightBurna z warstwami. Gotowy plik pudełka na łączenia palczaste — także z innego programu — przeliczysz pod inną płytę w Zmianie grubości (plan Pro), wybierając, czy ma zostać wnętrze, czy wymiary zewnętrzne.